Tekrarlayan gebelik kaybı (TGK), tıbbi literatürde habitüel abortus olarak adlandırılır ve genellikle ardışık iki veya daha fazla ilk trimester düşükleriyle tanımlanır. Toplumda her 100 çiftten yaklaşık 1 ila 3’ünde görülür. Bu kayıpların büyük bir kısmı ilk trimesterde gerçekleşir ve olguların yaklaşık %60’ı kromozomal nedenlere, %40’ı ise immunolojik, hematolojik, endokrinolojik, anatomik veya açıklanamayan nedenlere bağlanır.
Kromozomal ve Genetik Faktörler
TGK’nın en önemli nedenlerinden biri embriyoda ortaya çıkan kromozomal anomalilerdir. Özellikle translokasyon taşıyıcısı olan bireylerde dengeli kromozom değişimleri, embriyoda dengesiz hale gelerek gebeliğin ilk haftalarında kayıpla sonuçlanabilir. Bu nedenle:
-
Karyotip analizi (çiftlerde yapılarak dengeli translokasyon varlığı araştırılmalı)
-
Genetik danışmanlık alınmalı
-
Taşıyıcılık saptanırsa preimplantasyon genetik tanı (PGT) veya prenatal tanı seçenekleri değerlendirilmelidir.
Endokrinolojik Nedenler
Hormonal dengesizlikler embriyonun implantasyonunu ve gelişimini olumsuz etkileyebilir. Bu faktörler şunlardır:
-
Tiroid hastalıkları (hipotiroidi, hipertiroidi)
-
Diyabet (özellikle HbA1c yüksekliği)
-
Polikistik over sendromu (PCOS)
-
Hiperprolaktinemi
Bu hastalıkların tanısı konmalı ve gebelik öncesinde uygun şekilde tedavi edilmelidir.
Trombofili ve Pıhtılaşma Bozuklukları
TGK ile ilişkili trombofilik mutasyonlar, hem maternal hem fetal dolaşımı etkileyerek embriyonun tutunmasını zorlaştırabilir. Bu amaçla genetik trombofili paneli önerilir.
Trombofili Paneli Örnekleri:
-
Faktör V Leiden (G1691A)
-
Protrombin (G20210A)
-
MTHFR (C677T, A1298C)
-
PAI-1 4G/5G Polimorfizmi
-
Beta Fibrinojen, ACE, APO-B, APO-E
MTHFR mutasyonlarında folik asit ve B12 destekleri planlanabilir. Faktör V veya protrombin mutasyonu saptanan olgularda düşük doz aspirin ve LMWH (kan sulandırıcı) tedavi düşünülür.
Anatomik ve İmmünolojik Nedenler
Rahim içi septum, myomlar, sineşiler, doğuştan gelen Müllerian anomaliler TGK ile ilişkilidir. Histeroskopi gibi görüntüleme yöntemleriyle tanı konur.
Otoimmün hastalıklar (örneğin SLE, antifosfolipid sendromu), maternal bağışıklık sisteminin embriyoyu reddetmesine yol açabilir. Bu durumda immünoloji ve romatoloji desteği önemlidir.
Enfeksiyonlar ve Çevresel Faktörler
-
Kronik enfeksiyonlar (Toxoplasma, CMV, Listeria)
-
Sigara, alkol, toksik kimyasallar, stres
gebelik kaybı riskini artıran çevresel faktörlerdendir. Bu nedenle yaşam tarzı düzenlemeleri önemlidir.
Multidisipliner Yaklaşım
TGK olgularında hem anne hem baba multidisipliner bir ekip tarafından değerlendirilmelidir:
-
Kadın doğum
-
Endokrinoloji
-
Hematoloji
-
İmmünoloji/Romatoloji
-
Genetik uzmanı
-
Üroloji (erkek faktörü değerlendirmesi için)
tekrarlayan-gebelik-kaybi-genetik-nedenler
Genetik Danışmanlık Neden Gerekli?
TGK olgularında genetik danışmanlık şu nedenlerle kritik önem taşır:
-
Taşıyıcı çiftlerde risklerin açıklanması
-
Gerekli testlerin (karyotip, panel testler, PGT) planlanması
-
Plansız gebeliklerin önlenmesi
-
Sağlıklı gebelik planlamasında doğru yolun belirlenmesi
Sonuç
Tekrarlayan gebelik kayıpları, yalnızca kadın kaynaklı bir sorun değildir. Genetikten immünolojik faktörlere, çevresel etkilerden erkek faktörlerine kadar çok boyutlu nedenleri vardır. Bu nedenle TGK şüphesi olan çiftler mutlaka uzman hekimler eşliğinde değerlendirilmelidir. Günümüzde erken tanı ve uygun tedaviyle, TGK öyküsü olan pek çok çift sağlıklı bir bebek sahibi olabilmektedir.
Kaynaklar
-
ACOG. Recurrent Pregnancy Loss. https://www.acog.org
-
PubMed. Recurrent Miscarriage. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
-
Tıbbi Genetik Danışma: https://tibbigenetikdanisma.com